Natuurinclusief bouwen in de gemeente Nijmegen
Van groene ambitie naar concreet beleid
Ambitie: natuurinclusief bouwen ✅
Uitvoering: van wens naar actie
De wens is er als gemeente: jullie willen natuurinclusief bouwen een plek geven in het beleid. Maar hoe ga je daarmee concreet aan de slag? In deze serie delen we ervaringen, tips & tricks van gemeenten die met Nest hebben samengewerkt.
Deze keer geven we het woord aan Joep, stadsecoloog bij de gemeente Nijmegen.
“Vanuit de gemeente ben je met bredere maatschappelijke opgaven bezig zoals klimaat, gezondheid en sociale cohesie. En ik zie daarin overal een rol voor de natuur. Niet alleen vanuit natuurbescherming, maar ook omdat het mensen samenbrengt, en de leefbaarheid van de stad en de gezondheid van de inwoners vergroot.”
Toolbox Natuurinclusief Bouwen 2.0
Stadsecoloog Joep vertelt..
“Op dit moment hebben we voor grote gebiedsontwikkelingen al een toolbox natuurinclusief bouwen; via de anterieure overeenkomst moet de natuur standaard worden meegenomen. Maar dat geldt dus alleen voor grote nieuwbouwprojecten, niet voor de bestaande stad.
In onze omgevingsvisie 2020-2040 staat dat we natuurinclusief willen bouwen. Daarom hebben we een nieuwe toolbox ontwikkeld: de ‘Toolbox natuurinclusief bouwen Nijmegen’. Deze toolbox richt zich tot de bebouwde omgeving en is bedoeld voor de hele stad. Denk aan natuurlijke daken, groene tuinen, vogelvriendelijke beglazing en groene erfafscheidingen. Hiermee stimuleren we het behouden en versterken van biodiversiteit daar waar de stad natuurbehoud niet als hoofdfunctie heeft, maar waar wél mogelijkheden liggen om natuur de ruimte te geven.
Met de toolbox krijgt biodiversiteit een volwaardige plek in het integrale ontwerp- en realisatieproces, wordt er nagedacht over het natuurlijk systeem en dragen we gezamenlijk bij aan het behoud en de versterking van bedreigde, maar ook de meer algemene plant- en diersoorten (basiskwaliteit natuur).”
Twee belangrijke pijlers
“De toolbox is voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw en kent een habitatbenadering met twee belangrijke pijlers:
- het aanbrengen van verblijfplaatsen in/aan een gebouw voor gebouwbewonende soorten (de gierzwaluw, huismus en vleermuis);
- het realiseren van groenmaatregelen voor een geschikte leefomgeving voor zogenoemde doelsoorten.
Nest helpt ons om deze ambitie – om van natuurinclusief bouwen de standaard te maken – te concretiseren door samen de toolbox te updaten en te voorzien van toegankelijke informatie. Zo hebben we met Nest per doelsoort een duidelijk overzicht gemaakt van de groenmaatregelen waaruit gekozen kan worden.
Om de toolbox in alle situaties toe te kunnen passen, is een planregel nodig in het Omgevingsplan. Daarom wordt de toolbox gefaseerd ingevoerd. We focussen eerst op nieuwbouw en daarna op bestaande bouw, zoals grootschalige renovatie en isolatie.
Met de bestaande bouw voor particulieren wachten we nog even zodat we eerst praktijkervaring kunnen opdoen. Zo kunnen we het proces fijnslijpen en een goed fundament bouwen voordat we de toolbox neerleggen bij particulieren.”
De aanpak van de gemeente Nijmegen
“We hebben gekozen voor de volgende aanpak:
- We geven de toolbox een plek in het Omgevingsplan en zorgen dat hij goed vindbaar is. Hij is zo gemaakt dat hij straks in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) past als een intuïtieve tool; tot die tijd is het een leidraad.
- Omdat er veel gebouwd wordt in Nijmegen, leggen we per 1 januari 2024 (vooruitlopend op het vaststellen van de regel in het Omgevingsplan) de toolbox op als verplichting bij nieuwbouw waar de gemeente eigenaar en/of opdrachtgever van is. Op die manier doen we per direct ervaring op met de toolbox.
- Daarnaast houden we rekening met de communicatie eromheen. Denk aan informatie op onze website, een animatievideo over natuurinclusief bouwen en een infographic. Het is allemaal nog vrij nieuw, dus je moet mensen echt meenemen in het ‘waarom, hoe en wat’.
- Vervolgens gaan we continu evalueren door in gesprek te gaan met de mensen die de toolbox gebruiken. Hoe geven ze er invulling aan? Waarom maken ze bepaalde keuzes? Waar lopen ze tegenaan? Zo kunnen we hem steeds beter en toegankelijker maken.”
Tips van Joep voor andere gemeenten
"Kijk bij gemeenten die al verder zijn met natuurinclusief bouwen & beleid, en deel in hun ervaring. Wat kun je overnemen zodat je het wiel niet opnieuw hoeft uit te vinden? Je kunt ook bij andere gemeenten kijken welke tool zij gebruiken. Deze kun je vervolgens aanpassen aan jullie eigen ideeën. Ga daarnaast als stadsecoloog in gesprek met je netwerk van andere (stads)ecologen en beleidsadviseurs op het gebied van biodiversiteit."
Wat heeft Nest voor de gemeente Nijmegen gedaan?
